ΕΠΠΑΙΚ

ΚΥΡΙΑΚΙΔΗΣ ΣΤΑΥΡΟΣ

ΜΟΡΦΕΣ ΕΠΙΘΕΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ 

ΔΙΔΑΚΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ: 
 
Η ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΝΗΛΙΚΕΣ, ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ, ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ.

Σκοπός της Διδακτικής Ενότητας:
Η διδακτική αυτή ενότητα αποτελεί μια επισκόπηση της βιβλιογραφίας των ερευνών που εξετάζουν την θυματοποίηση των μαθητών από τους ενήλικες, εκπαιδευτικό και λοιπό προσωπικό του σχολείου. Συγκεκριμένα αναφέρονται η περιορισμένη έρευνα της θυματοποίησης των μαθητών από το εκπαιδευτικό και λοιπό προσωπικό του σχολείου, η έκταση της θυματοποίησης, η συσχέτιση των πειθαρχικών μέτρων και της θυματοποίησης, τα χαρακτηριστικά των μαθητών θυμάτων, η χρονική σταθερότητα της έκτασης της θυματοποίησης και οι ψυχο-κοινωνικές συνέπειες της θυματοποίησης των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς και το λοιπό προσωπικό του σχολείου. Επίσης αναφέρονται η αναγκαιότητα για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα γενικότερα της θυματοποίησης των μαθητών και ειδικότερα της θυματοποίησης των μαθητών από τους ενήλικες του σχολείου έτσι ώστε να υπάρξει μια συνολική αντιμετώπιση του φαινομένου της θυματοποίησης στο σχολείο μέσω της εκπαίδευσης, επιμόρφωσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των εκπαιδευτικών λειτουργών.
Προσδοκώμενα Αποτελέσματα: Μετά την ολοκλήρωση της μελέτης της διδακτικής ενότητας ο εκπαιδευόμενος θα είναι σε θέση να γνωρίζει:
•	την έκταση της θυματοποίησης των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς, 
•	τη συσχέτιση των πειθαρχικών μέτρων και της θυματοποίησης, 
•	τα χαρακτηριστικά των μαθητών θυμάτων, 
•	τη χρονική σταθερότητα της έκτασης της θυματοποίησης 
•	τις ψυχο-κοινωνικές συνέπειες της θυματοποίησης των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς και το λοιπό προσωπικό του σχολείου. 
•	την αναγκαιότητα για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών σε ζητήματα γενικότερα της θυματοποίησης των μαθητών και ειδικότερα της θυματοποίησης των μαθητών από τους ενήλικες του σχολείου  
Έννοιες κλειδιά: 
•	θυματοποίηση  των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς
•	έκταση της θυματοποίησης 
•	πειθαρχικά μέτρα 
•	τη χρονική σταθερότητα της θυματοποίησης 
•	τις ψυχο-κοινωνικές συνέπειες της θυματοποίησης των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς και το λοιπό προσωπικό του σχολείου. 
•	επιμόρφωση 
Εισαγωγικές Παρατηρήσεις

Η θυματοποίηση στο σχολείο δεν είναι ένα καινούριο φαινόμενο στη σχολική ελληνική πραγματικότητα. Το ενδιαφέρον για τη θυματοποίηση στο σχολείο έχει ξεκινήσει ως μέρος της προσπάθειας για την αναγνώριση και υπεράσπιση των ατομικών δικαιωμάτων των παιδιών που πρεσβεύουν ότι δεν πρέπει κανείς να είναι αντικείμενο κακομεταχείρισης ή διακρίσεων. Το ίδιο ενδιαφέρον υπάρχει και στο να είναι το σχολικό περιβάλλον, ένα περιβάλλον ασφαλές χωρίς φόβο, που επιτρέπει την ομαλή, χωρίς περιορισμούς συνολική εξέλιξη των παιδιών (Smith, 2000). Το ενδιαφέρον αυτό έχει κινητοποιήσει την πραγματοποίηση μιας σειράς ερευνών κυρίως στην Σκανδιναβία, στην Ιαπωνία και γενικότερα στον Αγγλοσαξωνικό χώρο για την διερεύνηση της θυματοποίησης σε μαθητικούς πληθυσμούς.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 1. Η ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΡΕΥΝΑ ΤΗΣ ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 
Οι Marachi, Astor, & Benbenishty (2007) επισημαίνουν ότι οι έρευνες σχετικά με την χρήση βίας και την θυματοποίηση στο σχολείο έχουν εστιάσει κυρίως στην θυματοποίηση που αφορά μαθητές όπως γίνεται από την ομάδα συνομηλίκων ενώ είναι σπάνιες οι έρευνες που εξετάζουν τη θυματοποίηση, διαφόρων μορφών, όπως αυτή μπορεί να αφορά τους μαθητές και πραγματοποιείται από τους δασκάλους ή/και προσωπικό του σχολείου γενικά. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι αν σκεφτεί κανείς την δυναμική που αναπτύσσεται στα σχολεία η θυματοποίηση των μαθητών από τους δασκάλους τους μπορεί να είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο και δεν γνωρίζουμε αν οι δύο μορφές θυματοποίησης, αυτή από την ομάδα συνομηλίκων και αυτή από τους εκπαιδευτικούς έχουν τις ίδιες συμμεταβλητές. Οι Marachi, Astor, & Benbenishty, R. (2007) αναφέρουν ότι οι λόγοι που έχουμε σπάνιες έρευνες γύρω από τη θυματοποίηση των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς είναι ότι η ύπαρξη και η αναγνώριση ενός τέτοιου φαινομένου επισύρει σίγουρα κάποιας μορφής στιγματισμού των εκπαιδευτικών λειτουργών και του σχολείου και πιθανώς νομικού τύπου αντιδράσεις κυρίως από τους γονείς και κηδεμόνες των μαθητών.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 2. ΈΚΤΑΣΗ ΤΗΣ ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ 
Στοιχεία για την έκταση της θυματοποίησης των μαθητών από τους εκπαιδευτικούς έχουμε από μια ευρείας κλίμακας έρευνα 10.254 μαθητών αντιπροσωπευτικά επιλεγμένων από τα γυμνάσια και λύκεια του Ισραήλ των Marachi, Astor, & Benbenishty, R. (2007). Στην έρευνα αυτή βρέθηκε ότι η θυματοποίηση των μαθητών από το εκπαιδευτικό και άλλο προσωπικό του σχολείου είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο. Πιο συγκεκριμένα βρέθηκε ότι το 7% των μαθητών ανέφεραν ότι δέχτηκαν κλωτσιά ή χτύπημα από κάποιον από το προσωπικό του σχολείου, το 11% ανέφερε ότι δέχτηκε χαστούκι ή τσίμπημα, το 12% ανέφερε ότι κάποιος από το προσωπικό τους έπιασε και τους έσπρωξε και το 15% ανέφερε ότι δέχτηκε βρισιά από κάποιο μέλος του εκπαιδευτικού και το λοιπού προσωπικού του σχολείου. Συνολικά επίσης βρέθηκε ότι η θυματοποίηση από το εκπαιδευτικό και λοιπό προσωπικό του σχολείου ήταν περισσότερο πιθανό να κατευθύνεται προς τα αγόρια του σχολείου κυρίως και λιγότερο προς τα κορίτσια. Επίσης στην έρευνα αυτή βρέθηκε ότι όσο περισσότερο αντιλαμβάνονταν οι μαθητές τους εκπαιδευτικούς ως υποστηρικτικούς τόσο λιγότερη θυματοποίηση ανέφεραν οι μαθητές τόσο από την ομάδα συνομηλίκων όσο και από τους εκπαιδευτικούς.
Οι Delfabbro, Winefield, Trainor, Dollard, Anderson, Metzer & Hammarstrom (2006),  εξέτασαν την έκταση της θυματοποίησης από τους εκπαιδευτικούς σε ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα 1284 μαθητών της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης με μέσο όρο ηλικίας 15.2 έτη υπηρεσίας από 25 σχολεία στην Ν. Αυστραλία. Βρέθηκε, σύμφωνα με τις αναφορές των μαθητών, ότι εμπειρίες θυματοποίησης εκ μέρους των εκπαιδευτικών στο χώρο του σχολείου είχαν υποστεί συχνά το 10% των αγοριών, και σπανίως το 41 % των αγοριών, επίσης συχνά ανέφεραν το 7% των κοριτσιών και σπανίως το 33% των κοριτσιών. Επίσης το 4% των αγοριών ανέφεραν συχνή, και το 2% των αγοριών σπάνια, το 1% των κοριτσιών συχνή, και το 2% των κοριτσιών σπάνια, θυματοποίηση από τους εκπαιδευτικούς εκτός από το χώρο του σχολείου.
Η έκταση της θυματοποίησης των παιδιών από τους δασκάλους εξετάστηκε από τους Twemlow, Fonagy, Sacco & Brethour (2006) με τη συμμετοχή 116 δασκάλων από 7 δημοτικά σχολεία. Οι δάσκαλοι είχαν ηλικίες από 22 έως 64 έτη και η εμπειρία τους στην διδασκαλία είχε εύρος από 1 έως 37 έτη. Από το τελικό δείγμα των δασκάλων το 12% ήταν άνδρες, το 77% ήταν έγγαμοι, το 4% διαζευγμένοι και το υπόλοιπο άγαμοι. Τα αποτελέσματα παρουσιάζουν ενδιαφέρον. Στην ερώτηση ΄Οι δάσκαλοι θυματοποιούν μαθητές΄ το 17.6% απάντησε συχνά και το 70.4% απάντησε, σε μεμονωμένες περιπτώσεις. Στην ερώτηση ΄Στην διάρκεια του περασμένου σχολικού έτους πόσους δασκάλους ξέρεις που θυματοποίησαν μαθητές΄ το 15.7% απάντησε 1, το 10.8% απάντησε 2, το 3.6% απάντησε 3 και το 2.4% απάντησε 6. Η πιο ενδιαφέρουσα ερώτηση ήταν ΄Μπορείς να σκεφτείς κάποιες φορές που θυματοποίησες κάποιον μαθητή ο/η ίδιος/α΄. Το 7.8% απάντησε μία φορά, το 29.9% απάντησε μερικές φορές, και το 2.6% απάντησε συχνά. Συνολικά δηλαδή το 42.3% των δασκάλων θυματοποίησαν κάποιον μαθητή. Η θυματοποίηση των μαθητών από τους δασκάλους τους έδειξε να έχει υψηλή συσχέτιση με την θυματοποίηση των ίδιων των δασκάλων όταν οι ίδιοι ήταν μαθητές, να θυματοποιούνται από τους μαθητές τους στην τάξη, και να έχουν θυματοποιηθεί όταν έκαναν άλλα καθήκοντα. 
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 3. Η ΣΥΣΧΕΤΙΣΗ ΤΩΝ ΠΕΙΘΑΡΧΙΚΩΝ ΜΕΤΡΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Οι Twemlow & Fonagy (2005) εξέτασαν 214 εκπαιδευτικούς οι περισσότεροι από τους οποίους δεν είχαν στάσεις ευνοϊκές προς την θυματοποίηση. Παρόλα αυτά υπήρχαν κάποιες διαφορές. Οι δάσκαλοι που ανέφεραν ότι θυματοποιούσαν μαθητές ήταν περισσότερο πιθανό να βρίσκονται σε σχολεία με υψηλό ποσοστό αποβολών, οι δάσκαλοι που είχαν υποστεί οι ίδιοι θυματοποίηση ως μαθητές, βρίσκονταν πιο συχνά να δουλεύουν σε σχολεία με υψηλό ποσοστό αποβολών. Επίσης δάσκαλοι σε σχολεία με υψηλό ποσοστό αποβολών επίσης ανέφεραν ότι είχαν δει πιο συχνά άλλους δασκάλους να θυματοποιούν μαθητές τον προηγούμενο χρόνο, και είχαν εργαστεί πιο συχνά με δασκάλους που είχαν θυματοποιήσει μαθητές στα τελευταία 3 χρόνια. Επίσης δάσκαλοι σε σχολεία με υψηλό ποσοστό αποβολών έτειναν να μη βρίσκουν διαφορές μεταξύ δασκάλων που θυματοποιούσαν και δεν θυματοποιούσαν μαθητές. 

ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 4. ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΘΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΥ ΛΟΙΠΟΥ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΥ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Οι Delfabbro, Winefield, Trainor, Dollard, Anderson, Metzer & Hammarstrom (2006), βρήκαν επίσης ότι δεν υπήρχε συσχέτιση μεταξύ θυματοποίησης από τους συνομηλίκους και θυματοποίησης από τους δασκάλους, αλλά και ότι τα αγόρια που δεν θυματοποιούνταν από τους δασκάλους τους είχαν υψηλότερη ικανότητα προσαρμογής βασισμένη στην επίλυση προβλημάτων. Συγκρίνοντας την ομάδα των μαθητών που δεν είχαν ποτέ θυματοποιηθεί από τους δασκάλους σε σχέση με την ομάδα μαθητών που ανέφεραν ότι συχνά θυματοποιούνταν από τους δασκάλους, η τελευταία ομάδα διέφερε από την πρώτη σε μια σειρά μεταβλητών. Αυτοί οι μαθητές που θυματοποιούνταν συχνά είχαν την πρόθεση να αφήσουν το σχολείο νωρίτερα, αξιολογούνταν ως λιγότερο ικανοί να συνεχίσουν την εκπαίδευσή τους και ήταν λιγότερο αρεστοί από τους συμμαθητές τους. Επίσης είχαν περισσότερες πιθανότητες να χρησιμοποιούν αλκοόλ σε εβδομαδιαία βάση, να καπνίζουν τσιγάρα και να χρησιμοποιούν μαλακά και σκληρά ναρκωτικά σε σύγκριση με τους μαθητές που δεν είχαν ποτέ θυματοποιηθεί από τους δασκάλους τους. Επίσης βρέθηκε ότι οι σημαντικότεροι προγνωστικοί παράγοντες για την πρόβλεψη της θυματοποίησης των μαθητών από τους δασκάλους, ήταν μεταβλητές που σχετίζονταν με την κοινωνική και εκπαιδευτική τους προσαρμογή. Όσοι δεν είχαν σκοπό να τελειώσουν το λύκειο, είχαν σχεδόν 5 φορές περισσότερες πιθανότητες να θυματοποιηθούν από τους δασκάλους τους, και επίσης ήταν μεγαλύτερος ο αριθμός των συνομηλίκων που δεν συμπαθούσαν και είχαν λιγότερη ικανοποίηση γενικά από τη ζωή τους. Συνολικά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δάσκαλοι τείνουν να θυματοποιούν μαθητές που δεν τα καταφέρνουν στα μαθήματα, είναι επαναστατικοί και δεν είναι κινητοποιημένοι προς την εκπαίδευσή τους.
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 5. Η ΧΡΟΝΙΚΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΚΤΑΣΗΣ ΤΗΣ ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Το ζήτημα της θυματοποίησης των μαθητών από το προσωπικό του σχολείου εξετάστηκε από τους Khoury-Kassabri, Astor & Benbenishty (2007) σε μία έρευνα στο Ισραήλ με την εξέταση τεσσάρων αντιπροσωπευτικών δειγμάτων μαθητών σε διαφορετικές χρονολογίες. Τα δείγματα ήταν επαρκή σε αριθμό, συγκεκριμένα 15.916 μαθητές από 232 σχολεία το 1998, 16.414 μαθητές από 239 σχολεία το 1999, 21.557 μαθητές από 410 σχολεία το 2002 και 27.316 μαθητές από 526 σχολεία το 2005, αντιπροσωπευτικά του Ισραήλ. Οι μαθητές σε όλα τα δείγματα παρακολουθούσαν από την 4η έως την 7η τάξη του σχολείου και συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο. Βρέθηκε ότι το 26.5% των μαθητών το 1998, το 28.7% των μαθητών το 1999, το 28.7% των μαθητών το 2003 και το 28.3% των μαθητών το 2005 ανέφεραν κάποια μορφή συναισθηματικής/λεκτικής κακομεταχείρισης με τη μορφή προσβολών, ταπείνωσης ή βρισιάς. Το 12.5% των μαθητών το 1998, το 12.9% των μαθητών το 1999, το 14% των μαθητών το 2003 και το 14.9% των μαθητών το 2005 ανέφεραν κάποια μορφή σωματικής θυματοποίησης. Το 8.2% των μαθητών το 1998, το 7.4% των μαθητών το 1999, το 8.1% των μαθητών το 2003% και το 7.6% των μαθητών το 2005 ανέφεραν κάποια μορφή σεξουαλικής θυματοποίησης. 
Βρέθηκε λοιπόν ότι η λεκτική θυματοποίηση των μαθητών εκ μέρους του προσωπικού του σχολείου ήταν αρκετά διαδεδομένη, ενώ οι άλλες μορφές, σωματική και σεξουαλική θυματοποίηση ήταν λιγότερο διαδεδομένες. Επίσης οι αναφορές των διαφόρων μορφών θυματοποίησης στις διάφορες χρονικές περιόδους παρέμεναν κατά βάση παρόμοιας έκτασης, δείχνοντας μια σταθερότητα στην έκταση της θυματοποίησης στη διάρκεια του χρόνου. Βρέθηκε επίσης ότι τα αγόρια ανέφεραν γενικά σημαντικά περισσότερη σωματική θυματοποίηση από το προσωπικό του σχολείου σε σχέση με τα κορίτσια, κάτι που οι ερευνητές αποδίδουν στο γεγονός ότι τα αγόρια εμπλέκονται συχνότερα σε βίαια περιστατικά άρα και σε περισσότερες πειθαρχικές αντιπαραθέσεις με το προσωπικό του σχολείου. 
ΥΠΟΕΝΟΤΗΤΑ 6. ΟΙ ΨΥΧΟΚΟΙΝΩΝΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ ΤΗΣ ΘΥΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΜΑΘΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΟ ΛΟΙΠΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΤΟΥ ΣΧΟΛΕΙΟΥ
Η λεκτική θυματοποίηση από τους δασκάλους προς τους μαθητές εξετάστηκε από τους Brendgen, Wanner & Vitaro (2006). Εξετάστηκε η σταθερότητα της λεκτικής θυματοποίησης από το νηπιαγωγείο μέχρι την 4η τάξη του δημοτικού και η σχέση της λεκτικής θυματοποίησης από τους δασκάλους στην συμπεριφοριστική, συναισθηματική και εκπαιδευτική προσαρμογή των μαθητών. Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι όταν ζητήθηκε από νεαρούς ενήλικες να ανακαλέσουν τις δύο περισσότερο αρνητικές εμπειρίες της ζωής του μέχρι εκείνη τη στιγμή, περιστατικά λεκτικής θυματοποίησης όπως δημόσια ταπείνωση μπροστά στην τάξη, αναφέρθηκαν πιο συχνά από οποιαδήποτε άλλη μορφή αρνητικής εμπειρίας. Οι συγγραφείς επίσης αναφέρουν ότι η λεκτική θυματοποίηση θεωρείται τμήμα της γενικότερης έννοιας της ψυχολογικής κακοποίησης που κατευθύνεται στα παιδιά, και οριοθετούν την λεκτική θυματοποίηση των παιδιών από τους δασκάλους τους αναφερόμενοι σε συμπεριφορές όπως ταπείνωση, επίμονο και κακεντρεχές πείραγμα, ‘παρατσούκλια΄ ή φωνές εναντίον των παιδιών. Αναφέρουν πιο συγκεκριμένα μια έρευνα όπου γονείς και ειδικοί ψυχικής υγείας προσδιορίζουν ως λεκτική θυματοποίηση συμπεριφορές όπως, λεκτική μείωση, αρνητική πρόβλεψη, αρνητική σύγκριση, προσδιορισμός ρόλου ως αποδιοπομπαίος τράγος, πρόκληση ντροπής, βρίσιμο και απειλές. 
Η έρευνα των Brendgen, Wanner & Vitaro (2006) εστίασε κυρίως σε αυτές τις συμπεριφορές εκ μέρους των δασκάλων προς τους μαθητές αναγνωρίζοντας το γεγονός ότι η λεκτική θυματοποίηση των μαθητών από το εν γένει εκπαιδευτικό προσωπικό έχει εξεταστεί πολύ λίγο. Οι Brendgen, Wanner & Vitaro (2006) αναφέρουν ότι οι δάσκαλοι πέρα από τον ρόλο τους ως εκπαιδευτικοί έχουν και έναν επιπλέον ρόλο αυτού του φορέα κοινωνικοποίησης των παιδιών με στόχο την κάλυψη και άλλων κοινωνικο-συναισθηματικών αναγκών όπως την αίσθηση του ανήκειν και την καλλιέργεια και τόνωση της αυτό-εκτίμησης. Οι επαναλαμβανόμενη λεκτική θυματοποίηση εκ μέρους των εκπαιδευτικών λοιπόν μπορεί να υπονομεύσει την ικανοποίηση αυτών των βασικών αναγκών με αρνητικές συνέπειες στην υγιή ανάπτυξη των παιδιών. 
Στην έρευνα συμμετείχαν 399 παιδιά, αγόρια και κορίτσια όπου η πρώτη εξέταση έγινε στο νηπιαγωγείο σε ηλικία περίπου 6 ετών και όπου οι μετρήσεις γίνονταν κάθε χρόνο για μια περίοδο 7 συνεχόμενων ετών. Συνολικά βρέθηκε ότι η μεγάλη πλειοψηφία των παιδιών δεν είχαν κίνδυνο να είναι στόχοι λεκτικής θυματοποίησης από τους δασκάλους τους στο δημοτικό σχολείο. Υπήρχε όμως μια μικρή μειοψηφία παιδιών, περίπου το 15%, που είχαν ήδη από το νηπιαγωγείο αυξημένο κίνδυνο να γίνουν στόχοι λεκτικής θυματοποίησης, και ο κίνδυνος αυτός αυξάνονταν περισσότερο στην διάρκεια της φοίτησης τους στο δημοτικό σχολείο. 
Τα ευρήματα της έρευνας δηλώνουν ότι η πιθανότητα της εμπειρίας της λεκτικής θυματοποίησης από τους δασκάλους είναι αρκετά σταθερή για τα παιδιά που βρίσκονται στην ομάδα υψηλού κινδύνου, ακόμα και όταν οι δάσκαλοι των τάξεων αλλάζουν από χρόνο σε χρόνο. Μια πιθανή εξήγηση που δίνουν οι ερευνητές για αυτό το εύρημα είναι ότι οι δάσκαλοι συζητούν μεταξύ τους για το ποια παιδιά θεωρούν προβληματικά, προκαταλαμβάνοντας έτσι τους συναδέλφους τους δημιουργώντας αρνητικές προσδοκίες για το ποιοι μαθητές είναι πιθανό να προκαλέσουν προβλήματα στην τάξη σε θέματα πειθαρχίας και σε άλλα. Η άποψη ότι τα χαρακτηριστικά των παιδιών μπορεί να επηρεάσουν τις αντιλήψεις των δασκάλων για τα παιδιά, και της συμπεριφοράς τους, υποστηρίχθηκε από τα ευρήματα της έρευνας που έδειξαν ότι η αντικοινωνική συμπεριφορά και η έλλειψη προσοχής των παιδιών στο νηπιαγωγείο αποτελούσαν προβλεπτικούς παράγοντες του κινδύνου για λεκτική θυματοποίηση από τους δασκάλους από το νηπιαγωγείο μέχρι την 4η τάξη του σχολείου. Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα ευρήματα αυτά είναι στην ίδια κατεύθυνση με ευρήματα άλλων ερευνών που έχουν δείξει ότι αφενός οι αλληλεπιδράσεις των δασκάλων με παιδιά που είναι επιθετικά και διασπούν την τάξη, είναι συνήθως θυμωμένες, κριτικές και τιμωρητικές, και αφετέρου ότι τα προβλήματα συμπεριφοράς εκ μέρους των παιδιών συνδέονται με μια αύξηση των συγκρούσεων παιδιών-δασκάλων. 
Επίσης βρέθηκε ότι η επαναλαμβανόμενη λεκτική θυματοποίηση από τους δασκάλους αποτελούσε σημαντικό προγνωστικό παράγοντα της παραβατικής συμπεριφοράς στην διάρκεια της εφηβείας, επιπλέον των όποιων επιδράσεων του φύλου και της παιδικής αντικοινωνικής συμπεριφοράς. Επιπλέον βρέθηκε ότι η επαναλαμβανόμενη λεκτική θυματοποίηση των παιδιών από τους δασκάλους από το νηπιαγωγείο μέχρι την 4η τάξη συνδέονταν με χαμηλή εκπαιδευτική επίδοση στην πρώϊμη εφηβεία, επιπλέον των όποιων επιδράσεων της κοινωνικής προτίμησης και προβλημάτων συγκέντρωσης στην παιδική ηλικία. Σε αντίθεση με τα προηγούμενα ευρήματα της έρευνας η λεκτική θυματοποίηση των παιδιών από τους δασκάλους δεν βρέθηκε να συσχετίζεται με καταθλιπτικά συμπτώματα στην πρώϊμη εφηβεία, αντίθετα εδώ ο κύριος λόγος φαίνεται να είναι η απόρριψη από την ομάδα συνομηλίκων, δίνοντας έτσι έμφαση στον ιδιαίτερο ρόλο που παίζει η ομάδα συνομηλίκων στην συναισθηματική ευρωστία των εφήβων. Συνολικά πάντως επιβεβαιώθηκε η άποψη ότι η λεκτική θυματοποίηση των παιδιών από τους δασκάλους τους αποτελεί ισχυρό προγνωστικό παράγοντα στην μη ομαλή ψυχοκοινωνική εξέλιξη των παιδιών τουλάχιστον όσον αφορά στους δείκτες της παραβατικής συμπεριφοράς και της εκπαιδευτικής επίδοσης.
Παρόμοια αποτελέσματα αναφέρουν οι Brendgen, Wanner, Vitaro, Bukowski & Tremblay (2007), σε μια διαχρονική έρευνα με μεγαλύτερο χρονικό εύρος από την προηγούμενη, σε διάρκεια 17 χρόνων, με την μελέτη 231 παιδιών, όπου ο στόχος επίσης ήταν να διαπιστωθεί η επίδραση της λεκτικής θυματοποίησης των παιδιών από τους δασκάλους, στα συμπεριφορικά και συναισθηματικά προβλήματα της πρώϊμης ενηλικίωσης, δηλαδή την ηλικία των 23 ετών. 
Με την έρευνα αυτή οι συγγραφείς επιδίωξαν να καταδείξουν τις πιθανές μακροπρόθεσμες συνέπειες της λεκτικής θυματοποίησης των μαθητών από τους δασκάλους τους και τους μηχανισμούς που διαμεσολαβούν για τις όποιες συνέπειες. Τα αποτελέσματα της έρευνας βρίσκονται σε συμφωνία με τα αποτελέσματα της προηγούμενης έρευνας, εκτείνοντας αυτή τη φορά τις συσχετίσεις πέρα από την εφηβεία στην πρώϊμη ενηλικίωση. Βρέθηκε λοιπόν ότι η λεκτική θυματοποίηση των παιδιών από τους δασκάλους στην παιδική ηλικία, συχσχετίζονταν σημαντικά με προβλήματα συμπεριφοράς όταν τα παιδιά αυτά βρίσκονταν στην ηλικία των 23 ετών, πέρα και επιπλέον των επιδράσεων του φύλου, του κοινωνικοοικονομικού επιπέδου και άλλων δυνητικά παραγόντων επικινδυνότητας της παιδικής ηλικίας. Βρέθηκε επίσης ότι η λεκτική θυματοποίηση στην παιδική ηλικία αποτελούσε παράγοντα επικινδυνότητας της μη αποφοίτησης των παιδιών από το λύκειο μέχρι την ηλικία των 23 χρόνων, πέρα και επιπλέον της επίδρασης άλλων παραγόντων. Η σχέση αυτή ίσχυε κυρίως για τα κορίτσια και όχι για τα αγόρια. Αντιθέτως δεν βρέθηκε η λεκτική θυματοποίηση των παιδιών εκ μέρους των δασκάλων τους να συσχετίζεται με συναισθηματικά προβλήματα στην πρώϊμη ενηλικίωση, σε συνάρτηση με τα αποτελέσματα της προηγούμενης έρευνας. Η έρευνα επίσης έδειξε ότι η λεκτική θυματοποίηση από τους δασκάλους συσχετίζονταν με την αυτοαντίληψη των εφήβων για την εκπαιδευτική τους ικανότητα. 
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι τα αποτελέσματα δηλώνουν ότι η σχέση μεταξύ λεκτικής θυματοποίησης από τους δασκάλους και προβλήματα συμπεριφοράς είναι μια σχέση αλληλεπίδρασης, όπου παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς προκαλούν την λεκτική θυματοποίηση και η λεκτική θυματοποίηση φαίνεται να επιδρά με τρόπο μοναδικό, πέρα από όποιους άλλους παράγοντες, στην μη ομαλή προσαρμογή των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων. Η σχέση λοιπόν των δύο μεταβλητών είναι αυτή της αλληλεπίδρασης. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο πάντως οι επιπτώσεις της λεκτικής θυματοποίησης στην ψυχοκοινωνική, άμεση και μακροπρόθεσμη, εξέλιξη των μαθητών πρέπει να είναι τμήμα της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών έτσι ώστε αυτή η μορφή θυματοποίησης να ελαχιστοποιηθεί, ευνοώντας την εύρυθμη ανάπτυξη των μαθητών.  
Σύνοψη
Μετά τη μελέτη της ενότητας είστε σε θέση να γνωρίζετε ότι:
•	Η έρευνα για την θυματοποίηση των μαθητών από τους ενήλικες στο σχολείο είναι αρκετά περιορισμένη σε σύγκριση με την έρευνα για τη θυματοποίηση των μαθητών από την ομάδα συνομηλίκων.  
•	Η θυματοποίηση των μαθητών από τους ενήλικες του σχολείου είναι ένα υπαρκτό φαινόμενο αν και όχι ιδιαίτερα διαδεδομένο, με κύρια μορφή θυματοποίησης αυτή της λεκτικής θυματοποίησης. 
•	Επίσης φαίνεται η έκταση της θυματοποίησης των μαθητών από τους ενηλίκους του σχολείου να παραμένει σταθερή στο χρόνο ακόμα και όταν έχουμε εναλλαγές δασκάλων.  
•	Συνολικά τα αποτελέσματα δείχνουν ότι οι δάσκαλοι τείνουν να θυματοποιούν μαθητές που δεν τα καταφέρνουν στα μαθήματα, είναι επαναστατικοί και δεν είναι κινητοποιημένοι προς την εκπαίδευσή τους.
•	Βρέθηκε επίσης ότι τα αγόρια ανέφεραν γενικά σημαντικά περισσότερη σωματική θυματοποίηση από το προσωπικό του σχολείου σε σχέση με τα κορίτσια, κάτι που οι ερευνητές αποδίδουν στο γεγονός ότι τα αγόρια εμπλέκονται συχνότερα σε βίαια περιστατικά άρα και σε περισσότερες πειθαρχικές αντιπαραθέσεις με το προσωπικό του σχολείου. 
•	Η σχέση μεταξύ λεκτικής θυματοποίησης από τους δασκάλους και των προβλημάτων συμπεριφοράς των μαθητών είναι μια σχέση αλληλεπίδρασης, όπου παιδιά με προβλήματα συμπεριφοράς έχουν περισσότερες πιθανότητες να στοχοποιηθούν και να  θυματοποιηθούν και
•	Η λεκτική θυματοποίηση φαίνεται να επιδρά με τρόπο μοναδικό, πέρα από όποιους άλλους παράγοντες, στην μη ομαλή προσαρμογή των εφήβων και των νεαρών ενηλίκων.
•	Η θυματοποίηση των μαθητών είτε αυτή προέρχεται από μαθητές είτε από τους ενήλικες του σχολείου πρέπει να είναι τμήμα της επιμόρφωσης των εκπαιδευτικών έτσι ώστε η θυματοποίηση να ελαχιστοποιηθεί, ευνοώντας την ομαλή και ασφαλή ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των μαθητών. 
•	Επίσης οι οποιεσδήποτε συνολικές παρεμβάσεις στα σχολεία για την αντιμετώπιση, πρόληψη και καταστολή της θυματοποίησης στις σχολικές μονάδες είναι σκόπιμο να συμπεριλάβει και την παράμετρο της θυματοποίησης των μαθητών από τους ενήλικες του σχολείου.
Βιβλιογραφία 
•	Brendgen, M., Wanner, B. & Vitaro, F. (2006). Verbal abuse by the teacher and child adjustment from kindergarten through grade 6. Pediatrics, 117(5): 1585-1598.
•	Brendgen, M.,  Wanner, B., Vitaro, E., Bukowski, W.M. & Tremblay, R.E. (2007). Verbal abuse by the teacher during childhood and academic, behavioral and emotional adjustment in young adulthood. Journal of Educational Psychology, 99(1): 26-38.
•	Delfabbro, P., Winefield, T., Trainor, S., Dollard, M., Anderson, S., Metzer, J. & Hammarstrom, A. (2006). Peer and teacher bullying/victimization of South Australian secondary school students: Prevalence and psychosocial profiles, British Journal of Educational Psychology, 76, 71-90.
•	Farrington, D. (1993). Understanding and preventing bullying, in M. Torny and N. Morris (eds). Crime and Justice: An Annual Review of Research, (vol.17). University of Chicago Press, Chicago.
•	Khoury-Kassbri, M., Astor, R.A. & Benbenishty, R. (2007). Student victimization by school staff in the context of an Israeli national school safety campaign. Aggressive Behavior, 33: 1-8. 
•	Κυριακίδης, Σ. (2007). Θυματοποίηση (bullying) στη σχολική πραγματικότητα: παρεμβάσεις για την αντιμετώπιση του φαινομένου, Πανελλήνιο Συνέδριο Γενικής Γραμματείας Νέας Γενιάς, 11-12 Μαϊου, Λαμία. 
•	Marachi, R, Astor, R.A. and Benbenishty, R. (2007). Effects of Student Participation and Teacher Support on Victimization in Israeli Schools: An Examination of Gender, Culture, and School Type, Journal of Youth and Adolescence, 36: 225-240.
•	Nansel, T.R., Graig, W., Overpeck, M.D., Saluja G., & Ruan J. (2004) Cross-national consistency in the relationship between bullying behaviours and psychosocial adjustment, Archives of Pediatric Adolescence Medicine, 158, 730-736. 
•	Olweus, D. (1994). Bullying at schools: Basic facts and effects of a school-based intervention program. Journal of Child Psychology and Psychiatry, 35, 1171-1190. 
•	Smith, P. and Brain, P. (2000). Bullying in schools: lessons from two decades of research, Aggressive Behavior, 26, 1-9.
•	Smith, P. (2000). Bullying and harassment in schools and the rights of children, Children and Society, 14, 294-303.
•	Twemlow, S.W. & Fonagy, P. (2005). The prevalence of teachers who bully students in schools with differing levels of behavioral problems. American Journal of Psychiatry, 162: 2387-2389.
•	Twemlow, S.W., Fonagy, P., Sacco, F.C. & Brethour, J.R. (2006). Teachers who bully students: a hidden trauma. The international Journal of Social Psychiatry, 52(3): 187-198.
Χρήσιμες Διευθύνσεις στο Διαδίκτυο.
www.samhsa.gov
www.modelprograms.samhsa.gov
www.mentalhealth.org/child 
www.ses.org.nz